Cách ghi chép hiệu quả không phải ai cũng biết (Phần 1)

cach ghi chep hieu qua p1

Sau khi học xong cách ghi chép hiệu quả này, bạn sẽ có thể:

  • Giải thích tại sao ghi chép là quan trọng.
  • Sử dụng bốn phương pháp ghi chép chính: Lists, Outline, Concept maps (hoặc Mind maps) và phương pháp Cornell.
  • Xác định phương pháp nào hỗ trợ cách học của bạn hiệu quả và xác định dựa theo phong cách giảng dạy của người hướng dẫn.
  • Áp dụng các chiến lược để ghi chép có hiệu quả hơn.
  • Sử dụng một số chiến lược hiệu quả nếu bạn bỏ lỡ một lớp học.
  • Đưa việc ghi chép của bạn vào hướng dẫn học tập hiệu quả.
  • Sử dụng tài liệu giáo viên để bổ sung cho ghi chép của bạn.
  • Xác định những việc cần làm với ghi chép của bạn sau khi khóa học hoàn tất.

Mọi người đều ghi chép, hoặc ít nhất là bạn được yêu cầu như thế. Nhưng nếu bạn nhìn kỹ một chút, nhiều người bảo là họ đang ghi chép trên máy tính xách tay của họ nhưng thực sự thì họ đang lướt web và sổ ghi chép của họ chứa đầy những hình vẽ nguệch ngoạc, bị ngắt quãng bởi một vài từ ngẫu nhiên có dấu hoa thị bên cạnh để đánh dấu rằng: Chỗ này quan trọng nè!” Nếu bạn đang học hành nghiêm túc thì những phương pháp ghi chép như thế này sẽ không hiệu quả.

Bạn có ghi chép tốt không? Sau khi học cách lắng nghe, ghi chép là kỹ năng quan trọng nhất để đảm bảo thành công của bạn khi bạn học một điều gì đó mới.

Ghi chú hiệu quả rất quan trọng vì nó

  • hỗ trợ nỗ lực lắng nghe bài giảng của bạn
  • cho phép bạn kiểm tra sự hiểu biết của bạn về những tài liệu sử dụng,
  • giúp bạn nhớ tài liệu tốt hơn khi bạn viết xuống những ý chính,
  • cung cấp cho bạn những gì giáo viên hướng dẫn cho là quan trọng,
  • tạo ra “hướng dẫn học tập hiệu quả” của bạn.

Có nhiều hình thức ghi chép khác nhau, và hình thức bạn chọn phụ thuộc vào cả phong cách cá nhân của bạn và cách tiếp cận của giáo viên hướng dẫn đối với tài liệu. Những hình thức ghi chép này có thể được sử dụng trong một bản ghi chú trên máy tính xách tay, thẻ chỉ mục (index card) hoặc ở trong cuốn sổ ghi chép của bạn. Không có loại công cụ cụ thể nào tốt cho tất cả mọi người và trong mọi tình huống, vì vậy tôi khuyên bạn nên phát triển phong cách của riêng mình, nhưng bạn cũng nên sẵn sàng sửa đổi nó để phù hợp với nhu cầu của một lớp hoặc giáo viên hướng dẫn cụ thể. Để có hiệu quả, tất cả các phương pháp này đòi hỏi bạn phải lắng nghe tích cực và tư duy về thông tin nhận được vì nếu chỉ ghi lại những từ mà người hướng dẫn đang nói thì điều này sẽ ít có ích với bạn.

Phương pháp ghi chép

Phương pháp Mô tả Trường hợp sử dụng
Liệt kê (lists) Là một danh sách tuần tự trình bày các ý tưởng. Danh sách có thể là những cụm từ ngắn hoặc đoạn hoàn chỉnh mô tả ý tưởng chi tiết hơn. Phương pháp này được hầu hết các sinh viên sử dụng (nếu họ không học các phương pháp khác). Phương pháp này thường nhiều chữ và bạn có thể thấy rằng bạn khó mà theo kịp tốc độ giảng của người hướng dẫn nếu họ nói quá nhanh.
Đề cương (Outlines) Phương pháp phác thảo đặt hầu hết các ý quan trọng dọc theo lề trái, được đánh số bằng chữ số La Mã. Các ý hỗ trợ cho các ý chính này được thụt lề và được ghi chép bằng chữ in hoa. Theo từng ý này, có thể thêm chi tiết, được đánh số thứ tự. Đây là một phương pháp tốt để sử dụng khi tài liệu được trình bày bởi giáo viên hướng dẫn được sắp xếp có thứ tự. Và phương pháp này cũng dễ dàng sử dụng khi ghi chép trên máy tính của bạn.
Bản đồ khái niệm (Concept maps/Mind maps) Khi thiết kế concept maps, bạn cần đặt một ý tưởng trung tâm ở giữa trang và sau đó thêm các dòng và vòng tròn mới trong trang cho các ý tưởng mới. Sử dụng mũi tên và đường để kết nối các ý tưởng khác nhau. Đây là phương pháp logic để thể hiện mối quan hệ giữa các ý tưởng. Nếu người hướng dẫn có xu hướng nhảy từ ý này sang ý khác và trở lại, bạn vẫn có thể dùng Concept maps để thể hiện
Phương pháp Cornell Phương pháp Cornell sử dụng cách tiếp cận hai cột. Cột bên trái chiếm không quá một phần ba trang và thường được gọi là cột gợi nhớ. Cột bên phải (khoảng hai phần ba trang) được sử dụng để ghi chép bằng bất kỳ phương pháp nào được mô tả ở trên hoặc kết hợp chúng. Sau khi học hoặc hoàn thành bài đọc, xem lại ghi chép của bạn và viết các ý và khái niệm chính hoặc câu hỏi ở cột bên trái. Bạn cũng có thể bao gồm một hộp tóm tắt ở dưới cùng của trang, trong đó để viết tóm tắt về bài học. Phương pháp Cornell có thể bao gồm bất kỳ phương pháp nào ở trên và cung cấp một định dạng hữu ích để gọi ra các khái niệm chính, ưu tiên các ý, sắp xếp tư duy và xem lại. Hầu hết các trường đại học khuyên sinh viên nên sử dụng một số hình thức của phương pháp Cornell.

ĐỪNG QUÊN

SUBCRIBE KÊNH YOUTUBE

LIKE FANPAGE

ĐỂ CẬP NHẬT NHỮNG THÔNG TIN HỮU ÍCH NHÉ

Phương pháp ghi chép liệt kê (lists)

phuong phap ghi chep liet ke lists
Phương pháp ghi chép liệt kê lists

Phương pháp ghi chép liệt kê

Phương pháp liệt kê (lists) rất tốt nhưng thường không được khai thác hiệu quả tốt nhất vì hầu hết mọi người chỉ tập trung vào việc nắm bắt càng nhiều những gì người hướng dẫn nói càng tốt, không có khâu xử lý thông tin hoặc trong quá trình Liệt kê, mọi người chọn lọc ý, chỉ lấy những thông tin mọi người nghĩ là quan trọng và ghi xuống sổ. Để sử dụng phương pháp liệt kê, bạn cần học cách tốc ký hoặc đánh máy nhanh và sử dụng đúng cách: Ghi lại toàn bộ bài giảng, không chọn lọc ý và phải có bước tư duy xử lý thông tin phía sau.

Hầu hết các sinh viên chưa học được các kỹ năng học tập hiệu quả đều sử dụng phương pháp này (nhưng thường sử dụng sai), bởi vì thật dễ dàng để nghĩ rằng đây là tất cả những gì họ cần làm khi ghi chép. Nhưng sau khi lớp học kết thúc, hãy chuyển chuyển ghi chép của bạn sang phương pháp Mindmap, cornell hoặc outlines như một phần của việc sắp xếp tư duy. Đây là bước vô cùng quan trọng.

Cách ghi chép này đặc biệt hữu hiệu cho những bạn đã ra trường đi làm.

Phương pháp ghi chép Outlines

phuong phap ghi chep outline
Phương pháp ghi chép outline

Phương pháp ghi chép Outlines

Ưu điểm của phương pháp Outlines là cho phép bạn ưu tiên thông tin theo thứ tự trước sau. Các ý chính được viết ở bên trái của trang, các ý nhỏ hơn được thụt vào và các chi tiết của các ý nhỏ hơn có thể được thụt lề thêm sang bên phải. Để tiếp tục sắp xếp các ý của bạn, bạn có thể sử dụng sơ đồ đánh số điển hình (bắt đầu bằng chữ số La Mã cho các ý tưởng chính, chuyển sang chữ in hoa ở cấp độ phụ đầu tiên, số Ả Rập cho cấp độ tiếp theo và chữ cái viết thường sau.). Phương pháp này sẽ gặp khó khăn khi người hướng dẫn chuyển từ ý này sang ý khác không theo trình tự. Cách ghi chép này cần thực hành và sử dụng với từng giáo viên hướng dẫn, vì vậy đừng bỏ cuộc. Trong giai đoạn đầu, bạn nên sử dụng giáo trình của mình để xác định những ý tưởng chính mà giáo viên hướng dẫn dự định trình bày. 

Nếu bạn đang sử dụng máy tính xách tay để ghi chép, một ứng dụng xử lý văn bản cơ bản (như Microsoft Word hoặc Works) sẽ rất hiệu quả. Định dạng tài liệu của bạn bằng cách chọn định dạng Outlines từ menu định dạng dấu đầu dòng. Sử dụng các nút tăng hoặc giảm thụt lề để điều hướng mức độ quan trọng bạn muốn cung cấp cho mỗi mục. Phần mềm sẽ đảm nhiệm việc đánh số cho bạn!

Sau lớp học hãy chắc chắn xem lại ghi chép của bạn và sau đó tóm tắt lớp trong một hoặc hai đoạn ngắn theo cách của bạn. Tóm tắt này ảnh hưởng đáng kể đến việc ghi nhớ kiến thức và giúp bạn chuẩn bị cho lớp học tiếp theo.

Phương pháp ghi chép sơ đồ (concept maps/mind maps)

Phuong phap ghi chep so do mindmap concept maps
Phương pháp ghi chép sơ đồ mindmap

Phương pháp ghi chép mind maps

Đây là một phương pháp ghi chép theo sơ đồ đặc biệt hữu ích trong việc nắm bắt các mối quan hệ giữa các ý tưởng. Mind maps khai thác ý thức thị giác của bạn để hiểu được các tài liệu phức tạp chỉ trong nháy mắt. Chúng cũng cung cấp cho bạn sự linh hoạt để chuyển từ ý này sang ý khác và quay lại dễ dàng với những ý vừa làm (vì vậy chúng rất hữu ích nếu giáo viên hướng dẫn của bạn chuyển ý không theo thứ tự nào).

Để phát triển mind maps, hãy bắt đầu bằng cách sử dụng giáo trình của bạn để xếp thứ hạng các ý mà bạn sẽ nghe theo mức độ chi tiết (từ các ý lớn hoặc trừu tượng đến các ý chi tiết). Chọn một ý (lớn hoặc trừu tượng) từ bài giảng của giáo viên hướng dẫn và đặt nó trong một vòng tròn ở giữa trang. Sau đó tạo các nhánh ra khỏi vòng tròn đó để ghi lại thông tin chi tiết hơn, tạo thêm các chi tiết khi bạn cần chúng. Sắp xếp các nhánh với những ý khác có liên quan chặt chẽ với ý vừa tạo. Khi một ý lớn mới được trình bày, hãy tạo một vòng tròn mới với các nhánh riêng của nó. Liên kết các vòng tròn hoặc các khái niệm có liên quan. Sử dụng mũi tên và biểu tượng để nắm bắt mối quan hệ giữa các ý. Ví dụ, một mũi tên có thể được sử dụng để minh họa nguyên nhân hoặc đôi lúc chỉ là hiệu ứng cho sơ đồ đẹp hơn, mũi tên hai đầu để minh họa sự phụ thuộc hoặc mũi tên chấm để minh họa tác động hoặc tăng thêm hiệu ứng.

Như với tất cả các phương pháp ghi chép, bạn nên tóm tắt biểu đồ trong một hoặc hai đoạn sau giờ học.

Phương pháp ghi chép Cornell

phuong phap ghi chep cornell
Phương pháp ghi chép cornell

Phương pháp ghi chép Cornell

Các phương pháp học Cornell đã được phát triển vào những năm 1950 bởi Giáo sư Walter Pauk tại Đại học Cornell. Nó được khuyến nghị bởi hầu hết các trường đại học vì tính hữu ích và linh hoạt của nó. Phương pháp này đơn giản để sử dụng để ghi chép, rất hữu ích để xác định các ưu tiên và là một công cụ nghiên cứu rất hữu hiệu.

Phương thức Cornell tuân theo một định dạng rất cụ thể bao gồm bốn mục: một tiêu đề, hai cột và chân trang.

  • Tiêu đề là một hộp nhỏ trên đầu trang. Trong đó bạn viết thông tin nhận dạng như tên khóa học và ngày của lớp. 
  • Bên dưới tiêu đề là hai cột: một cột hẹp ở bên trái (không quá một phần ba trang) và một cột rộng ở bên phải. 
  • Cột rộng, được gọi là cột Ghi chú, chiếm phần lớn trang và được sử dụng để ghi lại ghi chép của bạn bằng bất kỳ phương pháp nào được nêu trước đó. 
  • Cột bên trái, được gọi là cột gợi nhắc, được sử dụng để ghi lại các ý chính, từ khóa, câu hỏi, làm rõ và các ghi chép khác. Nó nên được sử dụng cả trong lớp và khi xem lại ghi chép của bạn sau giờ học. 
  • Cuối cùng, sử dụng hộp trong phần chân trang để viết tóm tắt về bài. Điều này sẽ giúp bạn hiểu được các ghi chép của bạn trong tương lai. Đây là là một công cụ có giá trị để hỗ trợ cho việc ghi nhớ và học tập hiệu quả.

Sử dụng thẻ chỉ mục (index cards) cho phương pháp Cornell

Một số sinh viên thích sử dụng thẻ chỉ mục để ghi chép. Họ thực sự sử dụng khá tốt với phương pháp Cornell. 

Hãy sử dụng các mặt sau hoặc mặt bên của thẻ để viết ghi chép của bạn trong lớp. Sử dụng một thẻ cho mỗi khái niệm quan trọng. Mặt trước của Thẻ thay cho cột bên trái để gợi nhắc. Sử dụng nó sau lớp học để viết từ khóa, bình luận, hoặc câu hỏi. Khi bạn học, các thẻ trở thành flash cards với câu hỏi ở một mặt và câu trả lời ở mặt còn lại. Viết một bản tóm tắt về bài học trên một thẻ riêng biệt và đặt nó lên trên cùng của bộ thẻ như một lời giới thiệu về những gì đã học được trong lớp.

Một bạn sinh viên đã chia sẻ rằng: bạn ấy đã từng ghi âm các lớp học của mình để sau đó bạn ấy  có thể vẽ vào các bản sketch note. Nhưng bây giờ bạn ấy đang sử dụng hệ thống Cornell, các ghi chép của bạn ấy được hoàn tất và được sắp xếp trong thời gian ngắn hơn nhiều. Và việc ôn tập lại thường xuyên trong năm phút làm cho việc học gần như rất dễ dàng. Không còn phải ghi âm và nghe lại hai ba lần nữa.

Bạn sẽ nhận thấy rằng tất cả các phương thức đều kết thúc với cùng một bước: xem lại ghi chép của bạn càng sớm càng tốt sau giờ học. Việc ôn tập lại với ghi chép của bạn là rất hữu ích (đọc chúng, sao chép chúng vào máy tính của bạn hoặc thậm chí chuyển chúng sang phương pháp ghi chép khác). 

Nhưng cần sắp xếp tư duy. Làm cho việc xem lại các kiến thức đã học được một cách có tư duy, chứ không phải chỉ là một quá trình chép-học thuộc. 

Khi bạn xem lại ghi chép của mình, hãy nghĩ về những câu hỏi bạn vẫn có và xác định cách bạn sẽ nhận được câu trả lời. (Từ lớp tiếp theo? Học với bạn bè? Tìm tài liệu trong văn bản của bạn hoặc trên mạng?)

Kiểm tra cách tài liệu được áp dụng cho khóa học; tạo kết nối với các ghi chép từ các buổi học khác, với tài liệu của bạn và với các khái niệm được đề cập trong các cuộc thảo luận trong lớp. 

Cuối cùng, hãy nghĩ về cách tài liệu trong ghi chép của bạn được áp dụng vào cuộc sống thực.

Hết phần 1, bạn xem tiếp phần 2 tại đây: Cách ghi chép hiệu quả không phải ai cũng biết (Phần 2)

Susan Tran

ĐỪNG QUÊN

SUBCRIBE KÊNH YOUTUBE

LIKE FANPAGE

ĐỂ CẬP NHẬT NHỮNG THÔNG TIN HỮU ÍCH NHÉ

About Susan Tran

“Tôi có một giấc mơ, giấc mơ không quá lớn, đủ vừa bàn tay tôi. Tôi giữ giấc mơ theo mình đi khắp nơi. Mường tượng giấc mơ như quả trứng, ngày nào đó sẽ nở ra những điều xinh đẹp. Và tôi sẽ hạnh phúc…”

View all posts by Susan Tran →

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *